Duygusal Zekanın Karanlık Tarafı ve Kendinizi Nasıl Koruyacağınıza Dair İpuçları

Justin Bariso

Daniel Goleman, 1995 yılında Duygusal Zeka kitabını yayınladığında, çok az kişi bu terimi duymuştu. Akademik çevrelerde, yeni bir kavramdı – iki psikolog, John D. Mayer ve Peter Salovey tarafından oluşturulmuş bir teoriydi; tıpkı insanların çok çeşitli entelektüel yeteneklere sahip olmaları gibi, aynı zamanda düşünce ve eylemlerini derinlemesine etkileyen geniş bir yelpazedeki duygusal becerilere de sahip olduklarını ortaya koydu.

Bugüne doğru hızlı ileri sardığımızda, duygusal zekaya yapılan referansları hemen hemen her yerde bulabilirsiniz, ve bunların çoğu olumludur: duygusal zeka sizi nasıl daha iyi bir lider, daha iyi bir çalışan veya daha iyi bir eş ya da ebeveyn yapabilir.

Çok sık görmediğiniz şey duygusal zekanın olumsuz yönlerine yapılan atıflardırr. Ancak “geleneksel” zeka gibi duygusal zekanın da doğal olarak erdemli olmadığını hatırlamak önemlidir. Bu bir araçtır.

Başka bir deyişle, duygusal zeka iyilik veya kötülük için kullanılabilir.

Bu duygusal zekanın karanlık yüzüdür: kişinin duygular ile ilgili bilgisini kendi çıkarına uygun hedeflere ulaşmak için stratejik olarak kullanmak. Parlak bir zekâya sahip bir insan, başarılı bir dedektif ya da bir suçlu beyni haline gelebileceği gibi, üstün bir duygusal yeteneğe sahip olan biri de, iki farklı yol arasında bir seçim yapabilir: insanları etkileme yeteneğini kullanarak yardım etmek ya da zarar vermek.

Bilim adamları son yıllarda bu karanlık tarafla daha fazla ilgilenmeye başladı. Örneğin:

• 2010 yılında, bir grup bilim insanı, belirli narsisistik özellikler (özünde yaygın bir görkemlilik kalıbı, kendine odaklanma ve kendine-(aşırı)önem verme) gösteren bireylerin, mizah ve çekici yüz ifadeleri kullanarak akranları üzerindeki ilk izlenimlerini daha iyi oluşturduklarını keşfetti. Yani: özünde kendilerine odaklı insanlar, en azından ilk başta, başkalarının desteğini kazanma konusunda daha yeteneklidirler.

• 2011’de yapılan bir çalışma, duygu yönetme bilgisi ile yüksek puan alan “Makyavelist” (kişisel kazanç için başkalarına yönlendirme eğilimi gösteren) kişilerin, işyerinden birini kamu önünde utandırmak gibi sapkın eylemlerde bulunma ihtimalinin daha yüksek olduğunu göstermiştir.

• 2013 yılında yapılan bir araştırma, başkalarını kişisel kazanç için sömürme eğiliminde olanların, bu insanların duygularını, özellikle de olumsuz duygularını okumakta iyi olduklarını tespit etmiştir.

Duygularınızı etkilemek ve değiştirmek üzere bu tür girişimler çok yaygındır. Oyunuzu kazanmaya çalışan politikacılardan, paranızı kazanmaya çalışan şirketlere kadar herkes duygularınızı suistimal etmek için uğraşıyor.

Peki, mantıksız veya zararlı kararlar vermekten kaçınmak üzere başkalarının duygularınızı manipüle etme girişimleri ile etkili bir şekilde nasıl başa çıkabilirsiniz?

En iyi yollardan biri kendi duygusal zekanızı arttırmaya çalışmaktır.

Örneğin, başkalarının sizin çıkarınıza uygun olmayan veya değerleriniz ve ilkelerinizle çelişecek şekilde davranmanızı sağlamak üzere kullandıkları ikna etme, etkileme ve hatta manipüle etme yeteneklerini doğru bir şekilde algılama kapasiteniz bir kendini savunma mekanizması – birisinin duygularınızı manipüle etmeye çalıştığı konusunda sizi uyaran bir tür “duygusal alarm sistemi” olarak hizmet verebilir.

Birisinin sizi sert bir harekete yönlendirmek üzere korku uyandırmaya çalıştığını fark ederseniz, alarm sisteminiz çalmaya başlamalıdır. Hemen sürüye uymak yerine, bu alarm sizi bir yargıya varmadan veya bir karar vermeden önce gerçekleri araştırmaya ve karşıt görüşleri düşünmeye yönlendirmelidir.

Ancak ya biri sizi bilerek sinirlendirme, kızdırmaya, sıkmaya çalışıyorsa? Belki de sizi oyununuzdan atmaya çalışan bir rakip veya dikkat çekmek veya eğlence arayan çevrimiçi bir trol olabilir.

Bu insanlarla nasıl etkileşim kurmayı seçtiğiniz, duruma ve başarmayı umduğunuz şeye bağlıdır. Ancak, on yıldan fazla bir süredir üst düzey sporculara, ekiplere ve koçlara moral bozmak için yapılan tahrik edici konuşmalarla nasıl başa çıkacakları konusunda tavsiyede bulunan Dr. Drew Brannon, müşterilerine nasıl yanıt vereceklerini önceden belirleyecekleri bir rutin bir plan yapmayı öğretiyor. Burada amaç, diğer kişinin manipüle etme veya dikkat dağıtma girişimini engelleyen ve dikkatinizi ilerlemeye odaklanmanıza yönelten zihinsel bir ipucu oluşturmaktır.

Brannon, “bu tür programlanmış bir yanıtla,“ rakipler tahrik edici konuştuğunda ne yapacağını tam olarak biliyorsun ve bu, eldeki göreve odaklanmana yardım ediyor. Bu işe yarıyor, çünkü zihinlerimiz bir zorlukla başa çıkma becerimizin var olduğunu bildiğinde en iyi şekilde çalışıyor. An geldiğinde, eğitildiğin şeyi yapıyorsun. ”

İkna edilmek, motive olmak ve başkaları tarafından etkilenmek, değerlerinizle tutarlı davranışlarla sonuçlandığı sürece her zaman kötü bir şey değildir. Değilse – aldatıldığınızı veya mağdur olduğunuzu keşfederseniz – nerede yanlış yaptığınızı ve hatayı tekrarlamaktan nasıl kaçınabileceğinizi anlamaya çalışın.

Uygulamada, hem kişisel hem de sosyal farkındalığı sürekli olarak geliştirirsiniz ve düşünceleriniz ve eylemleriniz üzerinde daha fazla kontrol sahibi olursunuz. Bunu yapmak, yetenekli bir manipülatör onları istismar etmek için çok uğraşsa bile, hislerinizin kölesi olmaktan kaçınmanıza yardımcı olacaktır.

Bu makale EQ Applied: The Real-World Guide to Emotional Intelligence© 2018, Justin Bariso’dan uyarlanmıştır.

Orijinal makale: https://time.com/5300642/dark-side-emotional-intelligence/